Koltuk Sigortası Nedir?
Koltuk sigortası, resmî adıyla Karayolu Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası, yolcu taşımacılığı yapan araçlardaki yolcuları, sürücüleri ve yardımcılarını kaza sonuçlarına karşı güvence altına alan zorunlu bir can sigortasıdır. Genel Şartların A.1 maddesi kapsamı şöyle kurar: sigorta, yurtiçi ve uluslararası yolcu taşımacılığı kapsamında seyahat eden yolcuları, sürücüleri ve yardımcılarını, taşımacılık hizmetinin başlangıcından bitimine kadar geçen seyahat süresi içinde, duraklamalar da dahil olmak üzere, maruz kalacakları her türlü kazaların neticelerine karşı teminat altına alır. Aynı madde üç şart arar: poliçede kayıtlı taşımacının 10/07/2003 tarih ve 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanununa istinaden verilen taşımacı yetki belgesine sahip olması, yolcu taşımacılığının zorunlu hâller hariç bu kanun hükümleri çerçevesinde yapılması ve taşımanın yapıldığı aracın poliçede kayıtlı olması. Bu sigorta zorunlu trafik sigortası gibi kanunen yaptırılması gereken bir üründür, ancak onunla aynı şeyi karşılamaz.
Koltuk Sigortası Hangi Araçlarda Zorunludur?
Zorunluluk yetki belgesi türüne ve taşımanın niteliğine bağlıdır. Karayolu Taşıma Yönetmeliğinin 48. maddesi, Yönetmelik kapsamındaki yolcu taşımalarında 2918 sayılı Kanunda tanımlanan zorunlu mali sorumluluk sigortası ile karayolu yolcu taşımacılığı zorunlu koltuk ferdi kaza sigortasının yaptırılmasının zorunlu olduğunu düzenler. Sigortacılık tarafında kapsamı belirleyen düzenleme 2010/8 sayılı Genelgedir; bu Genelgeye göre otomobille yolcu taşımacılığı için verilen A1 ve A2 ile otobüsle uluslararası ve yurtiçi yolcu taşımacılığı için verilen B1, B2, D1 ve D2 yetki belgeleri kapsamındaki taşımalar sigorta kapsamındadır. Aynı Genelge üç grubu kapsam dışında bırakır: ticari amaçla yapılmayan taşımalar, 4925 sayılı Kanunun 2. maddesinin 2. fıkrasıyla kanun kapsamı dışında bırakılan taşımalar ve aynı maddenin 3. fıkrasıyla düzenlenmesi mahalli idarelere bırakılan il sınırları içindeki taşımalar ile yüz kilometreye kadar olan şehirlerarası taşımalar.
İl İçi ve Kısa Mesafe Taşımalarda Durum Nedir?
Bu noktada mevzuat metinleri arasında bir ifade farkı bulunur ve poliçe alırken teyit gerektirir. Genel Şartların A.1 ve A.5 maddeleri kapsamı "yurtiçi ve uluslararası yolcu taşımacılığı" olarak tanımlarken, Tarife ve Talimat aynı kapsamı "şehirlerarası ve uluslararası yolcu taşımacılığı" ifadesiyle kurar. 2010/8 sayılı Genelge ise il sınırları içindeki taşımaları ve yüz kilometreye kadar olan şehirlerarası taşımaları kapsam dışında bırakmıştır; bu taşımalar için düzenlenen D4 yetki belgesi de Genelge kapsamına alınmamıştır. Genel Şartların A.5 maddesi belirleyici mercii gösterir: yurtiçi ve uluslararası yolcu taşımacılığının tarifi ve kapsamı ile taşıma hatları Ulaştırma Bakanlığınca belirlenir. Bu nedenle il içi veya yüz kilometrenin altında taşıma yapıyorsanız ve D4 yetki belgeniz varsa, zorunluluğun sizin faaliyetinizi kapsayıp kapsamadığını poliçe öncesinde teyit ettirmeniz gerekir.
Koltuk Sigortası Kimleri ve Neleri Kapsar?
Sigortalı olanlar araç değil kişilerdir: yolcular, sürücüler ve yardımcılar. Genel Şartların A.3 maddesi üç teminat türü tanımlar. Ölüm teminatı, kazanın sigortalının kaza tarihinden itibaren iki yıl içinde ölümüne yol açması hâlinde teminatın tamamının yardımından mahrum kalan hak sahiplerine ödenmesini öngörür. Sakatlık teminatı, kazanın iki yıl içinde sakatlığa yol açması hâlinde tıbbi tedavinin sona ermesi ve sakatlığın kesin tespiti sonrasında, Genel Şartlarda yer alan maluliyet cetvelindeki oranlar dâhilinde ödenir; cetvel sağ ve sol organlar için farklı oranlar taşır ve sigortalı solaksa bu oranlar ters uygulanır. Tedavi giderleri teminatı ise kaza tarihinden itibaren iki yıl içinde ödenmiş doktor ücreti ile hastane ve diğer sağlık kurumlarındaki ayakta ve yatakta tedavi giderlerini ve nakil ücretlerini karşılar; doğal veya yapay sabit dişlerde kaza neticesinde ortaya çıkan hasarların protez giderleri bu teminatın azami yüzde otuzuna kadar tazmin olunur.
Teminat Tutarları Ne Kadar?
Teminat tutarları Tarife ve Talimatla belirlenir ve dönem dönem güncellenir. 5/6/2025 tarihli ve 32921 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan değişiklikle, 1/7/2025 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere teminat tutarları taşımanın yapıldığı motorlu kara taşıtındaki görevli sürücü ve yardımcıları ile yolcu koltuk başına, sağlık giderleri için 252.000 TL, sakatlanma ve ölüm hâlleri için 252.000 TL olarak belirlenmiştir. Önceki dönemde bu tutarlar 27/11/2013 tarihli ve 28834 sayılı Resmî Gazete değişikliğiyle 175.000 TL olarak uygulanıyordu. Tutarlar koltuk başına ve iki teminat için ayrı ayrı geçerlidir. Aynı Tarife bir güvence daha içerir: teminat tutarları artırıldığında, yürürlükteki poliçelerde yazılı tutarlar herhangi bir işleme gerek kalmaksızın ve ek prim alınmaksızın yeni tutarlar üzerinden geçerli olur; bu ibarenin poliçenin ön yüzünde yer alması zorunludur.
Koltuk Sigortası Fiyatları Neye Göre Belirlenir?
Bu üründe teminat tutarı mevzuatla sabittir, prim ise değildir. Tarife ve Talimat bunu açıkça belirtir: sigorta primleri sigorta şirketleri tarafından belirlenir. Yani aynı teminatı veren iki poliçe arasında fiyat farkı olabilir ve karşılaştırma gerçekten anlam taşır. Primi etkileyen başlıca unsurlar taşıttaki koltuk sayısı, taşımanın yapıldığı hat ve mesafe, taşıt türü ve işletmenin hasar geçmişidir. Genel Şartların C.1 maddesi ödeme düzenini de kurar: sigorta ücretinin peşin ödenmesi esastır, ancak yıllık sözleşmelerde ücretin en az yüzde ellisinin peşin alınması kaydıyla bakiyesi en fazla iki eşit taksitte ve sözleşme tarihinden itibaren altı ay içinde ödenebilir. Bir yıldan az süreli sigortalarda ücret peşin ödenir. Sigortacının sorumluluğu, aksine sözleşme yoksa ücretin tamamının veya ilk taksidinin ödendiği tarihte başlar.
Kaza Hâlinde Süreç Nasıl İşler?
Genel Şartların B.1 maddesi hak sahiplerine doğrudan başvuru hakkı tanır: sigortalılar veya hak sahipleri poliçede öngörülen teminat sınırları içinde doğrudan doğruya sigortacıya karşı talepte bulunabilirler. Bildirim süresi, tazminata yol açan olayın öğrenildiği tarihten itibaren otuz iş günü, olay yurt dışında meydana gelmişse altmış iş günüdür. B.5 maddesi ödeme süresini belirler: sigortacı, gerekli belgelerin eksiksiz olarak şirketin merkez veya kuruluşlarına iletildiği tarihten itibaren sekiz iş günü içinde talep edilen tazminatı poliçedeki teminat tutarları dâhilinde öder; bu süre içinde haklı neden olmaksızın ödenmezse sigortacı temerrüde düşer ve yasal temerrüt faizi uygulanır. Teminat türlerinin birleşmesi de B.4 maddesinde düzenlenmiştir: bir kaza ölüm ve sakatlık tazminatına aynı zamanda hak kazandırmaz, ancak sakatlık tazminatı almış sigortalı kaza tarihinden itibaren iki yıl içinde bu kaza nedeniyle vefat ederse hak sahiplerine aradaki fark ödenir. Tedavi masrafları ölüm veya sakatlık tazminatından indirilmez.
