Elektrikli Araç Kaskosu Nedir, Standart Kaskodan Farkı Nedir?
Elektrikli araç kaskosu, mevzuatta ayrı bir sigorta branşı değildir. Elektrikli araçlar da içten yanmalı araçlar gibi Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartlarına tabidir; fark, aynı genel şartlar içinde hangi ek teminatların seçildiğindedir. Piyasada elektrikli araç kaskosu adıyla sunulan ürünler, temel teminat gruplarının üzerine batarya, şarj ekipmanı, özel çekici ve yazılım gibi elektrikli araca özgü riskleri ek sözleşmeyle ekleyen poliçelerdir. Bu ayrımı bilmek, ürün adına değil teminat listesine bakmayı sağlar.
Elektrikli Araç Kaskosu Ayrı Bir Ürün mü?
Poliçe alırken karşınıza çıkan isimlerin çoğu ticari adlandırmadır. Mevzuatta durum daha nettir: Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları, A.1 maddesinde yalnızca dört ürün adı tanımlar ve elektrikli araç kaskosu bunlardan biri değildir.
Dar Kasko, genel şartlardaki teminat gruplarının bir kısmı için koruma sağlar. Kasko, teminat gruplarının tamamını içerir. Genişletilmiş Kasko, teminat gruplarının tamamına ek sözleşmeyle kapsama alınabilecek risklerden bir kısmını ekler. Tam Kasko ise teminat gruplarının tamamıyla birlikte ek sözleşmeyle kapsama alınabilecek risklerin tümünü içerir. Batarya arızası, şarj ekipmanı, doğal afet ve özel çekici gibi kalemler ek sözleşme grubunda yer aldığına göre, elektrikli araca özel teminatlar taşıyan bir poliçe uygulamada Genişletilmiş Kasko veya Tam Kasko olarak düzenlenir.
Genel şartlar burada bağlayıcı bir kural koyar: teminatın içeriği hangi ürüne uyuyorsa poliçe başlığı o ürün adını en az on altı punto büyüklüğünde harflerle taşır ve poliçede, teminat kapsamına ilişkin olarak genel şartlarda belirtilenler dışında ifade kullanılamaz. Aynı madde, satılan ürünlerin isimlerinin verilen teminatla uyumlu olmasını da şart koşar.
Bunun okuyucu için pratik karşılığı şudur: elinizdeki poliçenin başlığındaki on altı puntoluk ürün adı, teminatın gerçekte hangi grupta olduğunu gösteren en güvenilir işarettir. Şirketlerin kullandığı e-kasko, elektrikli paket veya benzeri adlandırmalar genel şartlarda ürün adı olarak geçmez; bunlar paket isimleridir. Hangi teminat grubuna denk düştüğünü anlamak için poliçe başlığındaki resmî ürün adına ve teminat listesine bakmak gerekir.
Türkiye'de en sık tercih edilen elektrikli araç modelleri arasında yer alan Tesla, TOGG ve BYD gibi markalarda da bu batarya ve şarj ekipmanı riskleri aynı şekilde geçerlidir; aracınızın markası veya modeli ne olursa olsun, EV Kaskosu bu bileşenleri güvence altına almak için tasarlanmıştır.
Batarya Hasarı Kaskoda Kapsanır mı? Üç Ayrı Durum
Batarya hasarının kaskoda karşılanıp karşılanmayacağı, hasarın nasıl oluştuğuna bağlıdır ve birbirinden ayrılması gereken üç durum vardır. Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları bu üç durumu farklı maddelerde düzenler. Ayrımı bilmek, poliçe seçerken de hasar anında da belirleyicidir.
Birinci durum, dış etken sonucu oluşan fiziksel hasardır. Genel Şartların A.1 maddesi temel teminat gruplarını sayar: aracın karayolunda veya demiryolunda kullanılan araçlarla çarpışması, iradesi dışında araca ani ve harici bir etkiyle cisim çarpması ile devrilme, düşme ve yuvarlanma gibi kazalar, üçüncü kişilerin kötü niyet veya muziplikle yaptıkları hareketler, aracın yanması ve aracın ya da parçalarının çalınması. Batarya paketi aracın fabrika çıkışı donanımının parçası olduğu için A.3 maddesi uyarınca sigorta kapsamı içindedir. Kaza sonucu batarya paketinin ezilmesi, delinmesi veya çatlaması bu gruba girer.
İkinci durum, bataryanın kendi arızasıdır. A.4.15 maddesi, sigorta kapsamına giren bir olaydan doğmadıkça ve böyle bir olayla sonuçlanmadıkça aracın mekanik, elektrik ve elektronik donanımında meydana gelen her türlü arızayı temel teminatın dışında tutar; aynı maddeyle bu riskleri ek sözleşmeyle teminat altına alınabilecekler arasında sayar. Maddedeki iki koşul kritiktir. Arıza teminat kapsamındaki bir olaydan doğmuşsa ya da böyle bir olayla sonuçlanmışsa durum yine temel teminata döner. Örneğin batarya arızası bir yangına yol açtıysa, aracın yanması A.1 maddesinde sayılan risklerden biri olduğu için tablo değişir.
Üçüncü durum, bataryanın zamanla kapasite kaybetmesidir. Bu bir riziko değil, öngörülen bir yıpranmadır. Genel Şartlar eskime ve bozukluk kaynaklı zararları A.4.14 maddesinde ayrıca düzenleyerek temel teminatın dışında tutar. Kapasite kaybı uygulamada üreticinin batarya garantisinin konusudur; kaskonun değil.
Bu ayrımın pratik sonucu şudur: bataryayı kapsayan bir teminat aramak yeterli değildir, teminatın hangi durumu kapsadığına bakmak gerekir. Aynı ürün adını taşıyan iki poliçe bu noktada farklılaşabilir. Batarya arızasına ilişkin ek teminatın poliçede yer alıp almadığını ve muafiyet uygulanıp uygulanmadığını teklif aşamasında sormak, sonradan yaşanacak tartışmaların önüne geçer.
Şarj Kablosu ve Wallbox Poliçenin Neresinde?
Şarj ekipmanları söz konusu olduğunda belirleyici soru şudur: ekipman aracın parçası mı, yoksa aracın dışında ayrı bir varlık mı? Genel Şartların A.3 maddesi, poliçede belirtilen aracı ve araca fabrika çıkışında standart donanım olarak monte edilmiş cihazları kapsam içinde sayar; standart dışı veya sonradan eklenmiş aksesuarları ise ancak poliçede belirtilmeleri koşuluyla kapsama alır. Bu ayrım, kablo ile duvar ünitesinin neden farklı değerlendirildiğini açıklar.
Araçla birlikte verilen taşınabilir şarj kablosu ve adaptörü araca ait ekipman sayılır; standart donanımın parçası değilse poliçede ayrıca belirtilmesi gerekir. Halka açık istasyonlarda şarj sırasında kablonun çalınması veya zarar görmesi, uygulamada şirketlerin ayrı bir kalem olarak düzenlediği risklerdendir. Poliçenizde bu kalemin bulunup bulunmadığını ve varsa limitini teklif aşamasında sormak gerekir.
Evinizin garajına veya iş yerinize monte edilen duvar tipi şarj ünitesi ise araca değil yapıya bağlıdır ve bu haliyle A.3 maddesinin tanımladığı araç kapsamının dışında kalır. Buna rağmen teminat verilebilmesinin dayanağı, A.4 maddesinin son fıkrasıdır: Genel Şartlarda sayılmayan ve teminat dışında kalan zararlar arasında düzenlenmeyen riskler için de ek sözleşmeyle teminat sağlanabilir. Yani duvar ünitesi güvencesi mümkündür ancak kendiliğinden gelmez; poliçeye ayrıca eklenmiş olması gerekir. Aynı ünite konut poliçenizin de konusu olabileceğinden, iki poliçenin kapsamını birlikte değerlendirmek çifte prim ödemenin veya açıkta kalmanın önüne geçer.
Elektrikli Araç Kasko Fiyatları Neden Farklıdır ve Nasıl Hesaplanır ?
Elektrikli araç kasko primlerinin içten yanmalı araçlardan farklı çıkmasının üç somut nedeni vardır. Birincisi bileşen maliyetidir: hasarlı bir batarya paketinin onarımı veya değişimi, aracın toplam değeri içinde büyük bir paya karşılık gelir. İkincisi işçilik gereksinimidir; yüksek voltaj sistemlerinde çalışma eğitimli teknisyen ve özel ekipman gerektirdiği için servis maliyeti yükselir. Üçüncüsü ise hasar geçmişi verisinin görece yeni olmasıdır; şirketler uzun vadeli onarım maliyetlerini değerlendirirken daha temkinli davranabilir. Bu üç unsurun ağırlığı şirketten şirkete değiştiği için aynı araca gelen teklifler arasında belirgin fark oluşabilir.
Hesaplama yöntemi standart kaskoyla aynı zeminde işler; aracın Türkiye Sigorta Birliği tarafından yayımlanan kasko değeri ile sigortalının hasarsızlık geçmişi burada da belirleyicidir. Bunun üzerine elektrikli araca özgü risk unsurları eklenerek nihai prim oluşur. Şirketlerin bu teknolojiye yaklaşımı ve risk değerlendirmesi birbirinden farklı olduğu için, aynı araç için gelen teklifler arasında yalnız fiyat değil teminat içeriği bakımından da fark çıkar. Bu nedenle karşılaştırmayı fiyat üzerinden değil, teminat listesi üzerinden yapmak gerekir.
Primi Düşüren Haklarınız Nelerdir?
Prim üzerinde etkili olan bazı haklar sizin talebinize bağlıdır ve sorulmadığında uygulanmayabilir. Hasarsızlık indirimi bunların başında gelir. Genel Şartların C.11 maddesi, sigortalıya özel şartlarla sağlanan hasarsızlık indiriminin ve diğer menfaatlerin tabi olduğu şartlara poliçede yer verileceğini düzenler. Yani indirim oranları genel şartlarda sabitlenmiş değildir; kaç kademeden oluştuğu, hangi hasarın kademeyi etkilediği ve şirket değiştirdiğinizde kademenin nasıl taşınacağı poliçenin özel şartlarına bağlıdır. Zorunlu trafik sigortasındaki basamak sistemi ise ayrı bir düzenlemedir; ikisi birbirinin yerine geçmez.
Meslek indirimi ikinci kalemdir. Şirketler belirli meslek gruplarına prim indirimi uygulamaktadır; hangi mesleklerin kapsandığı ve oranların ne olduğu şirkete göre değişir. Bunun yanında peşin ödeme, belirli sürücü beyanı ve aracın kullanım şekline bağlı indirimler de bulunabilir. Bu haklar poliçenizde otomatik olarak görünmeyebilir; teklif alırken mesleğinizi ve aracı kimin kullanacağını belirtmek, uygulanabilir indirimlerin hesaba katılmasını sağlar.
Burada bir uyarı gerekir. İndirimler beyana dayandığı için beyanın doğru olması şarttır. Hususi kullanım beyan edilen bir aracın ticari amaçla kullanıldığının veya beyan edilen mesleğin belgelenemediğinin hasar anında tespit edilmesi halinde tazminattan kesinti yapılabilir. İndirim almak için gerçeğe uymayan beyanda bulunmak, kısa vadede primi düşürse de hasar anında çok daha büyük bir kayba yol açar. Bu hakları hâlihazırda çalıştığınız acenteye de sorabilirsiniz; amacımız poliçenizi bizden almanız değil, hakkınız olan indirimi kaybetmemeniz.
Kaza Sonrası: Çekici, Servis ve Parça Seçimi Kimin Hakkı?
Elektrikli bir aracın onarımı, yüksek voltajlı batarya sistemi ve hassas elektronik donanımı nedeniyle içten yanmalı araçlardan farklı bir yetkinlik gerektirir. Hasarlı bir bataryaya yetkin olmayan bir müdahale, onarım maliyetini artırmanın ötesinde aracın üretici garantisini etkileyebilir ve güvenlik riski doğurabilir. Bu nedenle onarımın nerede ve hangi parçayla yapılacağı, elektrikli araçlarda daha da belirleyicidir.
Servis ve parça seçiminde karar hakkının kimde olduğunu Genel Şartlar düzenler. B.3.3.2.1 maddesi, hasar tazmininin ne şekilde yapılacağının poliçede açıkça belirtilmesini; onarımın şirketçe belirlenecek servislerde mi yoksa sigortalı tarafından belirlenecek servislerde mi yapılacağının ve orijinal parça ile eşdeğer parçadan hangisinin kullanılacağının poliçede yer almasını şart koşar. Aynı madde şu güvenceyi verir: poliçede bu yönde bir belirleme yoksa sigortalının tercih ettiği tazmin yöntemi, servis ve parça esas alınır. Yani varsayılan tercih sigortalınındır; şirketin yönlendirme hakkı ancak poliçede yazılıysa doğar.
Çekilme aşamasının kendine ait bir hükmü vardır. Elektrikli araçların çoğunda tahrik tekerleklerinin yerde sürüklenmesi aktarma organlarına ve elektrik motoruna zarar verebildiği için, aracın tam olarak yerden kesildiği tablalı çekiciyle taşınması gerekir. Genel Şartların A.4.7 maddesi, yetkili olmayan kişilere çektirilen araca gelen zararlar ile kurallara uygun olmadan çekilen veya çektirilen araçlara gelen zararları temel teminatın dışında tutar ve bunları ek sözleşmeyle teminat altına alınabilecek riskler arasında sayar. Bu nedenle yol yardım hizmetini ararken aracın elektrikli olduğunu ve tablalı çekici gerektiğini belirtmek, hem aracı hem tazminat hakkını korur.
Onarımın sınırı da mevzuatla çizilidir. B.3.3.1.1 maddesi uyarınca sigortacı aracı hasar tarihindeki rayiç değerine kadar teminat altına alır ve tazminat hesabında riziko anındaki rayiç değer esas alınır. B.3.3.2.2 maddesi ise tam hasarı iki koşulun birlikte gerçekleşmesine bağlar: onarım masraflarının aracın riziko tarihindeki değerini aşması ve eksper raporuyla aracın onarım kabul etmez hale geldiğinin tespit edilmesi. Elektrikli araçlarda bu eşik ayrı bir önem taşır, çünkü batarya paketi aracın değeri içinde büyük bir ağırlığa sahiptir ve paketin değişimini gerektiren bir hasar, aracı görece erken bir noktada tam hasar sınırına taşıyabilir.
Kaskonun Ödemediği Haller Nelerdir?
Bir poliçenin neyi kapsadığı kadar neyi kapsamadığı da önemlidir. Burada iki farklı kategoriyi karıştırmamak gerekir. Ek sözleşmeyle teminat altına alınabilecek riskler, poliçeye eklenmedikleri sürece karşılanmaz ama eklenmeleri mümkündür. Teminat dışında kalan haller ise Genel Şartların A.5 maddesinde sayılır ve bunlar hiçbir şekilde kapsama alınamaz. Bu haller kaskonun ortak istisnalarıdır; teminat dışı hallerin tam listesini ve her birinin madde dayanağını kasko sigortası sayfamızda bulabilirsiniz. Karşı tarafa verdiğiniz zararlar ise kaskonun değil, zorunlu trafik sigortası ile İMM teminatının konusudur.
A.5 maddesindeki başlıca haller şunlardır: sürücü belgesi olmayan kişilerin kullanımı sırasında meydana gelen zararlar, uyuşturucu madde etkisinde veya Karayolları Trafik Yönetmeliğinde belirlenen seviyenin üzerinde alkollü olarak kullanım sırasındaki zararlar, sigortalının veya fiillerinden sorumlu olduğu kişilerin kasten verdiği zararlar, aracın ruhsatında yazılı taşıma haddinin aşılmasından kaynaklanan zararlar ve savaş, nükleer risk, terör kaynaklı biyolojik veya kimyasal kirlenme gibi haller. Aynı madde, sürücünün kimliğinin tespit edilmesini engellemek amacıyla kaza yerinden ayrılmasını da teminat dışında bırakır; tedavi veya yardım amacıyla sağlık kuruluşuna gitme ve can güvenliği nedeniyle uzaklaşma gibi zorunlu haller bu kapsamın dışındadır. Elektrikli araçlar bakımından bu listede ayrıca bir istisna bulunmaz; batarya veya şarj ekipmanına ilişkin sınırlar A.5 maddesinden değil, ek sözleşme rejiminden doğar.
Poliçenizi Alırken Hangi Maddelere Bakmalısınız?
Poliçe seçerken yalnız yıllık prime bakmak, hasar anında beklenmedik sonuçlar doğurabilir. Batarya teminatının nasıl kurgulandığı bu noktada belirleyicidir. Poliçenizin bir kaza durumunda bataryanın onarımını mı yoksa paketin değişim bedelini mi karşıladığını, değişim halinde kıymet artışı indirimi (piyasada eskime payı denilen kesintinin Genel Şartlardaki karşılığı) uygulanıp uygulanmayacağını ve batarya hasarlarına ayrı bir muafiyet uygulanıp uygulanmadığını teklif aşamasında sorun. Bu üç soru, aynı fiyata sunulan iki poliçe arasındaki gerçek farkı ortaya çıkarır.
Poliçe metnini okurken bakılacak maddeler bellidir. Poliçe başlığındaki on altı puntoluk ürün adı teminatın hangi grupta olduğunu gösterir. Muafiyet maddesi ve varsa kullanım sınırlamaları on dört punto ile yazılır. Rayiç değerin hangi referansa göre belirleneceği, hasarın onarımla mı tedarikle mi karşılanacağı, orijinal parça mı eşdeğer parça mı kullanılacağı ve servisi kimin belirleyeceği poliçede ayrı ayrı yer alır. Elektrikli araca özgü kalemler için ise batarya arızası, şarj ekipmanı, duvar tipi ünite ve elektrikli araca uygun çekici teminatlarının poliçede bulunup bulunmadığını kontrol edin. Bu maddeleri birlikte okumak, hasar anında yaşanacak tartışmaların önüne geçer.
