İMM Sigortası Nedir?
İMM, İhtiyari Mali Mesuliyet sigortasının kısaltmasıdır; resmî adı Motorlu Kara Taşıtları İhtiyari Mali Sorumluluk Sigortası'dır ve kendi Genel Şartlarına sahip ayrı bir sigorta sözleşmesidir. Genel Şartların 1. maddesi kapsamı şöyle kurar: sigortacı, poliçede gösterilen aracın kullanılmasından doğan ve Karayolları Trafik Kanununa ve umumi hükümlere göre aracın işletenine düşen hukuki sorumluluğu, Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası hadlerinin üzerinde kalan kısmı bakımından, poliçede yazılı hadlere kadar teminat altına alır. Aynı madde sigortanın, sigorta ettirenin haksız taleplere karşı müdafaasını da temin ettiğini belirtir. İhtiyari kelimesi ürünün isteğe bağlı olduğunu gösterir: zorunlu trafik sigortası gibi kanunen yaptırılması zorunlu değildir, ancak onun bittiği yerde başlar. 2. madde uyarınca teminat Türkiye sınırları içinde geçerlidir.
İMM Ne Zaman Devreye Girer?
İMM, zorunlu trafik sigortasının limiti dolduğu anda devreye girer; ondan önce değil. Sıralama şudur: kusurlu olduğunuz bir kazada karşı tarafın zararını önce zorunlu trafik sigortası kendi limitine kadar karşılar, aşan kısmı poliçede yazılı hadde kadar İMM üstlenir, İMM limitinin de aşıldığı yerde sorumluluk sigortalının kendi malvarlığına geçer. Zorunlu trafik sigortasının maddi zarar limiti her yıl yeniden belirlenir; 1/1/2026–31/12/2026 dönemi için araç başına 400.000 TL'dir. Bir örnekle: karşı tarafa verilen maddi zarar bu dönemde 900.000 TL tutarsa, ilk 400.000 TL zorunlu trafik sigortasından, kalan 500.000 TL ise poliçenizde yazılı had yeterliyse İMM'den karşılanır. İMM haddiniz bu tutarın altındaysa aradaki fark size kalır.
İMM Kendi Aracınızın Hasarını Karşılar mı?
Hayır. İMM yalnızca üçüncü kişilere verilen zararları karşılar; sigortalı tarafın kendi zararı teminat dışındadır. Genel Şartların 3. maddesi bunu iki ayrı bentle düzenler: (a) bendi sigortalının kendisinin uğrayacağı zararları, (e) bendi ise poliçede gösterilen aracın ve bu araçla taşınan malların bozulması, zarar ve ziyaa uğraması yüzünden ileri sürülen talepleri teminat dışında bırakır. Aynı bent bir istisna taşır: yolcu bagajı ve benzeri eşya teminat dahilindedir. Aracınızın kendi hasarı için gereken ürün kaskodur. Aracı kullanan kişinin kendi bedensel zararı da 3. maddenin (b) bendiyle teminat dışındadır; bu risk ayrı bir sözleşmenin konusudur.
İMM Hangi Hâllerde Ödeme Yapmaz?
Genel Şartların 3. maddesi teminat dışı hâlleri on bent hâlinde sayar ve bunların bir kısmı beklenenden geniştir. Sigortalının kendi zararı (a), aracı sürenin sürerken uğradığı zarar (b) ve poliçedeki aracın kendi hasarı (e) teminat dışıdır. (c) bendi daha az bilinir: işletenin veya aracı sürenin eşinin, usul ve füruunun ve birlikte yaşadığı kardeşlerinin uğrayacağı zararlar da kapsam dışındadır. (d) bendi araç sahibi ile işleteni arasındaki ilişkide araca gelen zararları, (h) bendi ise aracın gözetim, onarım, bakım, alım-satım veya benzeri bir amaçla faaliyette bulunan teşebbüslere bırakılmasından sonra sebep olduğu zararları dışarıda tutar. Çalınan veya gasbedilen aracın sebep olduğu zararlar (f), sürat yarışları ve antrenmanlar (g), patlayıcı ve parlayıcı madde taşınması (i) ile 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununda belirtilen terör eylemlerinde kullanılan araçların sebep olduğu zararlar (j) da teminat dışındadır.
Sınırsız (Limitsiz) İMM Nedir?
Sınırsız İMM, karşı tarafa verilen zararlar için poliçede üst had belirlenmemiş uygulamadır. Genel Şartlarda "sınırsız" veya "limitsiz" diye bir teminat türü tanımlanmaz; 1. madde aksine teminatı "poliçede yazılı hadlere kadar" ifadesiyle kurar. Uygulamanın dayanağı 18. maddedir: bu Genel Şartlara ve varsa bunlara ilişkin klozlara aykırı düşmeyen özel şartlar konulabilir. Sınırsız İMM de bu yolla, poliçeye konulan özel şartla düzenlenir. Bunun pratik sonucu şudur: sınırsız teminatın kapsamı ve varsa istisnaları Genel Şartlardan değil, poliçenizin özel şartlarından okunur. Teklif alırken sorulacak soru "sınırsız mı" değil, "sınırsızlık poliçede hangi ifadeyle ve hangi istisnalarla yazılmış" olmalıdır. Limitsiz İMM konusunu ayrı rehberimizde daha ayrıntılı ele alıyoruz.
İMM Kaskoya mı Trafik Sigortasına mı Eklenir?
İkisi de mümkündür ve hukuki dayanak her iki durumda da aynıdır: İMM Genel Şartları. İMM ya kasko sigortası poliçesine ek teminat olarak eklenir ya da bağımsız bir poliçe olarak düzenlenir. Kasko yaptırmak şart değildir; bunu sigorta şirketleri kendi ürün sayfalarında da açıkça belirtir. Bu ayrım özellikle aracına kasko yaptırmayan veya yaptıramayan sürücüler için önemlidir: kaskosuz bir araçta kendi hasarınız korumasız kalır, ancak karşı tarafa verebileceğiniz büyük zarara karşı bağımsız İMM poliçesiyle korunabilirsiniz. Kaskoya ekli İMM ile bağımsız İMM arasındaki fark teminatın niteliğinde değil, poliçenin düzenlenme biçimindedir.
İMM Limiti Ne Kadar Olmalı?
Genel Şartlarda bir limit veya alt sınır belirlenmemiştir; had poliçede yazılır ve şirket tarifesine göre kademelendirilir. Limit seçiminde bakılacak ikinci şey teminatın nasıl bölündüğüdür. Bazı poliçelerde maddi ve bedeni zararlar için ayrı hadler yazılır; piyasada kombine veya maddi bedeni ayrımsız denilen düzenlemede ise iki zarar türü tek had altında birleştirilir. Bu ayrım da Genel Şartlarda değil, 18. madde uyarınca poliçeye konulan özel şartta yer alır. Manevi tazminat ise ayrı bir başlıktır: 3. madde manevi tazminat taleplerinin ek sözleşme ile teminat kapsamına alınabileceğini düzenler ve bu talepler zorunlu trafik sigortasının dışında kaldığı için, teminat zorunlu sigortanın varlığına bağlı olmaksızın İMM limitleri içinde hüküm ifade eder. Yani manevi tazminat için zorunlu sigorta limitinin aşılması beklenmez.
İMM ile Kasko Arasındaki Farklar Nelerdir?
İki ürün farklı menfaati sigortalar ve aynı olayda farklı sonuç doğurabilir. En belirgin fark sürücü belgesi ve alkol hâllerindedir: Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartlarında bu hâller A.5.4 ve A.5.5 maddeleriyle teminat dışıdır, yani kendi aracınıza ödeme yapılmaz. İMM Genel Şartlarında ise aynı hâller 4. maddede rücu sebebi olarak sayılır: zararın kaldırılması veya azaltılması sonucunu doğuran hâller zarar görene karşı ileri sürülemez, sigortacı mağdurun zararını öder ve ödediği tutar için sigortalıya rücu eder. İkinci fark parça değişiminde ortaya çıkar: İMM Genel Şartlarının 11. maddesi, hasar gören parça yenisiyle değiştirildiğinde taşıtta kıymet artışı meydana gelse dahi bu farkın tazminattan indirilmeyeceğini belirtir. Süreler de aynı değildir: İMM'de zarar bildirimi 10. madde uyarınca beş gün, kullanılış tarzı değişikliği ihbarı 7. madde uyarınca sekiz gündür.
İMM Sigortası Fiyatları Neye Göre Belirlenir?
İMM priminde tek bir tarife yoktur; fiyat seçilen haddin büyüklüğüne, teminatın kombine mi ayrımlı mı düzenlendiğine, manevi tazminatın ek sözleşmeyle kapsama alınıp alınmadığına ve şirketin risk değerlendirmesine göre belirlenir. Aracın kullanım tarzı da doğrudan etkilidir; 7. madde kullanılış tarzı değişikliğini ihbara bağladığına göre, bu unsur sözleşmenin kuruluşunda da esas alınır. Teklifleri karşılaştırırken yalnız prime bakmak yanıltıcı olur: iki poliçenin haddi aynı görünse bile biri kombine diğeri ayrımlı olabilir, birinde manevi tazminat ek sözleşmeyle alınmış diğerinde alınmamış olabilir. Çalıştığımız şirketlerin tekliflerini bu başlıklar üzerinden karşılaştırıp sizinle birlikte değerlendiriyoruz.