Motosiklet Kaskosu Nedir, Neleri Kapsar?
Motosiklet kaskosu mevzuatta ayrı bir sigorta branşı değildir. Motosikletler de otomobiller gibi Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartlarına tabidir; genel şartlar karayolunda kullanma izni olan motorlu ve motorsuz kara araçlarının tamamını kapsar ve metinde motosiklete özgü ayrı bir bölüm bulunmaz. Devrilme, düşme ve yuvarlanma da dahil olmak üzere temel teminat grupları A.1 maddesinde sayılır ve her araç tipi için aynıdır. Motosiklette farklılaşan şey teminatın kendisi değil, hangi ek teminatların seçildiği ve riskin nasıl fiyatlandırıldığıdır. Bu ayrımı bilmek, poliçeyi ürün adına göre değil teminat listesine göre okumayı sağlar.
Motosiklet Kaskosu Ayrı Bir Ürün mü?
Poliçe alırken karşınıza çıkan isimlerin çoğu ticari adlandırmadır. Mevzuatta durum daha nettir: Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları, A.1 maddesinde yalnızca dört ürün adı tanımlar ve motosiklet kaskosu bunlardan biri değildir.
Dar Kasko, genel şartlardaki teminat gruplarının bir kısmı için koruma sağlar. Kasko, teminat gruplarının tamamını içerir. Genişletilmiş Kasko, teminat gruplarının tamamına ek sözleşmeyle kapsama alınabilecek risklerden bir kısmını ekler. Tam Kasko ise teminat gruplarının tamamıyla birlikte ek sözleşmeyle alınabilecek risklerin tümünü içerir. Motosiklete özgü diye anlatılan kalemlerin çoğu ek sözleşme grubunda yer aldığı için, bu teminatları taşıyan bir poliçe uygulamada Genişletilmiş Kasko veya Tam Kasko olarak düzenlenir.
Genel şartlar burada bağlayıcı bir kural koyar: teminatın içeriği hangi ürüne uyuyorsa poliçe başlığı o ürün adını en az on altı punto büyüklüğünde harflerle taşır ve poliçede, teminat kapsamına ilişkin olarak genel şartlarda belirtilenler dışında ifade kullanılamaz. Aynı madde, satılan ürünlerin isimlerinin verilen teminatla uyumlu olmasını da şart koşar.
Bunun pratik karşılığı şudur: elinizdeki poliçenin başlığındaki on altı puntoluk ürün adı, teminatın gerçekte hangi grupta olduğunu gösteren en güvenilir işarettir. Şirketlerin kullandığı motor kasko, moto paket veya benzeri adlandırmalar genel şartlarda ürün adı olarak geçmez; bunlar paket isimleridir. Hangi teminat grubuna denk düştüğünü anlamak için poliçe başlığındaki resmî ürün adına ve teminat listesine bakmak gerekir.
Motosiklet Kasko Teklifi İçin Hangi Bilgiler Gerekir?
Teklif hazırlanabilmesi için önce aracın kimliği gerekir: ruhsattaki cins bilgisi, marka ve model, üretim yılı ve motor hacmi. Bu bilgiler hem aracın hangi sınıfa girdiğini hem de rayiç değerini belirler. Ardından kullanımla ilgili birkaç soru gelir: motosikleti kimin kullanacağı, ehliyet sınıfı ve süresi, gece nerede muhafaza edildiği, varsa sonradan eklenmiş aksesuarlar. Bu bilgiler mevzuatta sayılan bir belge listesi değildir; sigorta şirketlerinin risk değerlendirmesi için teklif aşamasında istediği bilgilerdir. Bilgiler bize ulaştıktan sonra farklı şirketlerin teminat içeriklerini karşılaştırır, muafiyet maddelerini ve ek teminat kalemlerini birlikte inceleriz.
Kask, Ekipman ve Aksesuar Poliçenin Neresinde?
Burada iki farklı kalem var ve mevzuattaki yerleri de farklı. Birincisi araca eklenen donanımdır. Genel Şartların A.3 maddesi, poliçede belirtilen aracı ve fabrika çıkışında standart donanım olarak monte edilmiş cihazları kapsam içinde sayar; standart dışı veya sonradan eklenmiş aksesuarları ise ancak poliçede belirtilmeleri koşuluyla kapsama alır. Top-case, koruma demiri, sis farı, özel sele ve performans egzozu bu gruba girer ve poliçeye tek tek bedelleriyle işlenmeleri gerekir. İkincisi sürücünün üzerindeki koruyucu ekipmandır. Kask, mont, korumalı pantolon, bot ve eldiven araca ait donanım olmadığı için A.3 kapsamına girmez; teminat verilmesinin dayanağı A.4 maddesinin son fıkrasıdır. Bu fıkra, Genel Şartlarda sayılmayan ve teminat dışında kalan zararlar arasında düzenlenmeyen riskler için de ek sözleşmeyle teminat sağlanabileceğini düzenler. Yani ekipman güvencesi mümkündür ancak kendiliğinden gelmez; poliçeye ayrıca eklenmiş olması gerekir.
50 cc Motosiklet ve Scooter İçin Sigorta Zorunlu mu?
Bu sorunun cevabı, aracınızın hangi tanıma girdiğine bağlıdır. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 3 üncü maddesi iki ayrı tanım yapar. Motorlu bisiklet, yani moped: azami hızı saatte kırk beş kilometreyi, içten yanmalı motorlu ise silindir hacmi elli santimetreküpü, elektrik motorlu ise azami sürekli nominal güç çıkışı dört kilovatı geçmeyen iki veya üç tekerlekli taşıtlardır. Motosiklet ise azami tasarım hızı saatte kırk beş kilometreden ve veya silindir kapasitesi elli santimetreküpten fazla olan araçlardır.
Buradaki ve veya ifadesi belirleyicidir. İki ölçütten yalnız birinin aşılması aracı motosiklet sınıfına taşır; elli santimetreküpün altında olup saatte kırk beş kilometreyi geçen bir araç moped değil motosiklettir. Elektrikli araçlarda ise ölçüt silindir hacmi değil, dört kilovatlık güç sınırıdır. Bu nedenle elektrikli bir scooter için cc üzerinden yapılan değerlendirme yanıltıcı olur.
Her iki grup da motorlu taşıt sayılır. Kanunun 19 uncu maddesi araç sahiplerine araçlarını tescil ettirme ve tescil belgesi alma zorunluluğu getirir; maddedeki istisnalar yabancı plakalı geçici araçlar, satıcıların stoklarında bulundurdukları araçlar ve motorsuz taşıtlarla sınırlıdır. Motorlu bisiklet bu istisnaların içinde yer almaz. İlk tescili yapılacak araçlar için 20 nci madde, satın alma veya gümrükten çekme tarihinden itibaren üç aylık süre öngörür.
Zorunlu trafik sigortası bakımından da durum aynıdır. Kanunun 91 inci maddesi, işletenlerin 85 inci maddeden doğan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmalarını zorunlu tutar. Dolayısıyla elli santimetreküplük bir scooter için de zorunlu trafik sigortası yaptırmak gerekir. Kasko ise her araç tipinde olduğu gibi isteğe bağlıdır; zorunlu trafik sigortası karşı tarafa verilen zararı, kasko ise kendi aracınızdaki zararı karşılar.
Uygulamada düşük bedelli mopedler için kasko teklifi bulmak, yüksek bedelli motosikletlere göre daha sınırlı olabilir. Bunun nedeni yasal bir engel değil, sigorta şirketlerinin kendi risk politikalarıdır; aynı şekilde yüksek değerli elektrikli scooter'lar için teklif üretilebilmektedir. Aracınızın ruhsatındaki cins bilgisi ve teknik değerleri elinizde olduğunda hangi şirketlerin teklif verdiğini birlikte görebiliriz.
Motosiklet Kasko Fiyatını Ne Belirler?
Motosiklet kasko primi tek bir sayıdan değil, birkaç değişkenin birlikte değerlendirilmesinden çıkar. Aracın rayiç değeri ve motor hacmi temel eksendir; supersport bir motosiklet ile şehir içi kullanılan bir scooter aynı risk sınıfında değerlendirilmez. Sürücü tarafında ehliyet süresi ve hasar geçmişi belirleyicidir. Motosikletin gece nerede muhafaza edildiği de bazı şirketlerce dikkate alınır. Genel Şartların A.7 maddesi burada ayrı bir imkân tanır: sigorta poliçesi, aracın belirli günlerde, belli mesafeler altında veya belli kişiler tarafından kullanılması ve benzeri durumlarda oluşacak zararları kapsayacak şekilde düzenlenebilir; bu belirlemeler poliçeye en az on dört punto büyüklüğünde harflerle yazılır. Mevsimlik kullanılan bir motosiklet için bu madde anlamlı olabilir, ancak hangi şirketin böyle bir ürün sunduğu ayrıca sorulmalıdır.
Motosiklet Kaskosunun Ödemediği Haller Nelerdir?
Bir poliçenin neyi kapsadığı kadar neyi kapsamadığı da önemlidir ve burada iki farklı kategoriyi karıştırmamak gerekir. Ek sözleşmeyle teminat altına alınabilecek riskler, poliçeye eklenmedikleri sürece karşılanmaz ama eklenmeleri mümkündür. Teminat dışında kalan haller ise Genel Şartların A.5 maddesinde sayılır ve bunlar hiçbir şekilde kapsama alınamaz.
A.5 maddesindeki başlıca haller şunlardır: poliçede gösterilen aracın ilgili mevzuat hükümlerine göre gerekli sürücü belgesine sahip olmayan kimseler tarafından kullanılması sırasında meydana gelen zararlar, aracın uyuşturucu madde etkisinde veya Karayolları Trafik Yönetmeliğinde belirlenen seviyenin üzerinde alkollü içki alınmış kişilerce kullanılması sırasındaki zararlar, sigortalının veya fiillerinden sorumlu olduğu kişilerin kasten verdiği zararlar, aracın ruhsatında belirtilen taşıma haddinden fazla yük ve yolcu taşıması sırasında istiap haddinin aşılmasından kaynaklanan zararlar ile savaş, nükleer risk ve terör kaynaklı biyolojik veya kimyasal kirlenme halleri. Aynı madde, sürücünün kimliğinin tespit edilmesini engellemek amacıyla kaza yerinden ayrılmasını da teminat dışında bırakır; tedavi veya yardım amacıyla sağlık kuruluşuna gitme ve can güvenliği nedeniyle uzaklaşma gibi zorunlu haller bu kapsamın dışındadır.
Motosiklet bakımından bu listede ayrıca bir istisna bulunmaz. Sürüş ekipmanı, aksesuar, pist kullanımı veya mekanik arıza gibi kalemlere ilişkin sınırlar A.5 maddesinden değil, ek sözleşme rejiminden doğar. İki tekerlekli araçlarda özellikle dikkat edilmesi gereken nokta ehliyet sınıfıdır: kullandığınız motosikletin gerektirdiği sürücü belgesine sahip değilseniz, hasar A.5 maddesi kapsamında teminat dışında kalır ve bu durum ek sözleşmeyle giderilemez.
Poliçenizi Alırken Hangi Maddelere Bakmalısınız?
Poliçe seçerken yalnız prim tutarına bakmak, hasar anında beklenmedik sonuçlar doğurabilir. İki teklif arasındaki fark çoğu zaman teminat farkından gelir: biri doğal afet riskini ek sözleşmeyle kapsıyor olabilirken diğeri kapsamıyor, biri muafiyetsizken diğeri her hasarda belirli bir tutarı sizin üzerinizde bırakıyor olabilir. Bunun tersi de doğrudur: kullanmayacağınız bir teminat için prim ödemek de gereksiz maliyettir. Yılda birkaç kez binilen bir motosiklet ile her gün şehir içinde kullanılan bir scooter'ın ihtiyacı aynı değildir. Bu nedenle poliçe seçiminde motosikletin kullanım biçimi, park koşulları, sürücü profili ve varsa aksesuar listesi birlikte değerlendirilmeli; teminat listesi ve muafiyet maddesi prim tutarıyla aynı dikkatle okunmalıdır.
Motosiklet Kasko Değeri Nasıl Belirlenir?
Motosikletinizin kasko değeri, Türkiye Sigorta Birliği tarafından her ay yayımlanan araç değer listesine göre belirlenir; liste marka, model ve üretim yılına göre ortalama piyasa değerini gösterir. Genel Şartların B.3.3.1.1 maddesi uyarınca sigortacı aracı hasar tarihindeki rayiç değerine kadar teminat altına alır ve tazminat hesabında riziko anındaki rayiç değer esas alınır; rayiç değerin hangi referansa göre belirleneceği poliçede yer alır. Burada sık karşılaşılan bir endişeyi gidermek gerekir: kasko poliçe şablonu, hasar durumunda eksik veya aşkın sigorta uygulanmayacağı ibaresinin poliçede bulunmasını öngörür. Yani sigorta bedeli düşük yazıldı diye tazminatınızdan oransal kesinti yapılmaz. Yine de poliçenizdeki rayiç değer maddesini okumak, sonradan yaşanabilecek tartışmaların önüne geçer.
Güncel TSB kasko değer listesine Türkiye Sigorta Birliği'nin internet sitesinden ulaşabilirsiniz.
