Araç Değer Kaybı Nedir?
Araç değer kaybı, kazada hasar gören bir aracın onarıldıktan sonra ikinci el piyasasında daha düşük bir bedelle alıcı bulmasından doğan ekonomik kayıptır. Bu kayıp, Zorunlu Trafik Sigortası'nın Maddi Zararlar Teminatı içinde yer alır ve kusurlu tarafın sigortacısından istenir. Dayanağı, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları'nın A.5(a) maddesidir.
Onarım bedeli ile değer kaybı birbirinden farklıdır. Onarım, aracı fiziksel olarak eski hâline getirir; değer kaybı ise kaza kaydının aracın piyasa değerinde bıraktığı izi ifade eder ve onarımla ortadan kalkmaz.
1 Temmuz 2026'da Değer Kaybında Neler Değişti?
Değer kaybı süreci 1 Temmuz 2026'da üç noktada değişti: başvuru usulü, hesaplama esası ve sigortacının bildirim yükümlülüğü.
- Başvuru usulü: Önceki metinde değer kaybı, talep edilmesi hâlinde tespit ediliyordu. Yeni metne göre araç hasarı için başvuran hak sahibi, değer kaybı talebinde de bulunmuş kabul edilir.
- Hesaplama esası: Genel Şartların Ek-1'inde yer alan katsayı tabloları yürürlükten kaldırıldı. Değer kaybı artık sabit bir formülle değil, aracın gerçek zararı ölçülerek hesaplanıyor.
- Bildirim: Sigortacı, hesaplanan değer kaybı tutarını yazılı olarak veya kalıcı veri saklayıcısı aracılığıyla, en geç nihai eksper raporunun kendisine ulaştığı tarihi takip eden iş günü içinde hak sahibine bildirir.
Buradaki kalıcı veri saklayıcısı; bir bilginin değiştirilmeden kaydedilmesini ve sonradan aynen görülebilmesini sağlayan kısa mesaj, e-posta veya mobil uygulama gibi araçları ifade eder.
Bu düzenlemeler, 12 Haziran 2026 tarihli ve 33278 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Genel Şartlar değişikliğiyle yapıldı ve 1 Temmuz 2026'da yürürlüğe girdi.
Değer Kaybı Nasıl Hesaplanır?
Değer kaybı, aracın kaza tarihinden önceki ikinci el satış değeri ile onarımından sonraki ikinci el satış değeri arasındaki fark esas alınarak hesaplanır.
Genel Şartlar A.5(a) uyarınca tespitte şu ölçütler dikkate alınır:
- Aracın markası
- Yaşı
- Modeli
- Kullanılmışlık düzeyi
- Hasar gördüğü kısımlar
- Geçmiş hasar durumu
- Kaza öncesi ve onarım sonrası ikinci el satış değeri arasındaki fark
Tespiti sigorta eksperi yapar. Değer kaybı tazminatı, gerçek zarar ilkesi gözetilerek ve detaylara yer verilerek aynı raporda hesaplanır (Sigorta Eksperleri Atama Yönetmeliği m.6/3).
Hasarın aracın değerini belirli bir yüzde oranında düşürdüğünü söyleyen sabit bir kural bulunmaz. İnternette yaygın olan katsayılı hesaplama tablolarının dayanağı Genel Şartların Ek-1'iydi; bu ek yürürlükten kaldırıldığı için o tablolarla bulunan sonuçlar güncel düzenlemeyi yansıtmaz.
Araç Değer Kaybını Kim Öder?
Zorunlu Trafik Sigortası'nın Maddi Zararlar Teminatı kapsamında değer kaybı, kazada kusurlu olan tarafın poliçesinden ödenir; zarar görenin kendi poliçesinden değil.
Talep, kusurlu aracın trafik sigortasını düzenleyen şirkete yöneltilir. Hak sahibinin kendi kusuruna denk gelen tazminat talepleri teminat dışıdır (A.6/b); bu nedenle kusur oranı, ödenecek tutarı doğrudan etkiler.
Değer Kaybı Başvurusu Nasıl Yapılır?
Araç hasarı için sigortacıya yapılan başvuru, 1 Temmuz 2026'dan itibaren değer kaybı talebini de kapsar; ayrıca dilekçe vermek gerekmez.
Başvuru, kusurlu tarafın sigorta şirketine yapılır. Eksper atanmışsa değer kaybı tutarı aynı raporda yer alır (A.5(a)).
Tazminat başvurusunda istenecek belgeler Genel Şartların Ek-6'sında düzenlenmiştir ve bu ek, 12 Haziran 2026 değişikliğiyle yenilenmiştir. Uygulamada genellikle kaza tespit tutanağı, araç ruhsatı, kaza ve hasara ilişkin görüntüler ile ödeme yapılacak hesap bilgileri istenir; güncel listenin sigortacıdan veya acenteden teyit edilmesi doğru olur. Ayrıca başvuru sahibine ait cep telefonu numarasının doğrulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye Kurum yetkilidir (B.2.1).
Yeni düzenlemede araç hasarı başvurusu değer kaybı talebini de kapsadığından, süreci vekâlet karşılığı takip eden kişi veya kuruluşlarla çalışmak zorunlu değildir.
Hasar Dosyasında Eksper Ne Zaman Zorunludur?
Trafik sigortasında hasar tutarının, asgari maddi teminat tutarının onda birini aşması hâlinde hasar tespitinin sigorta eksperi tarafından yapılması zorunludur (Sigorta Eksperleri Atama Yönetmeliği m.6/2).
Bu eşik sabit bir tutar olarak belirtilmez; teminat limitleri her yıl belirlendiğinden onda birlik eşik de her yıl değişir. Kurum, bu oranı sıfıra kadar indirmeye veya iki katına kadar artırmaya yetkilidir.
Kasko sigortasında ise ağır hasar ve tam hasar kararı gerektiren durumlarda tespitin, sıralı olarak atanacak eksper tarafından yapılması zorunludur (m.6/5).
Sıralı eksper atamasına ilişkin pilot uygulama, Yönetmeliğin yürürlük tarihinden itibaren üç ay süreyle Bursa ve Ordu illerinde uygulanır; Kurul, il değiştirmeye ve süreyi altı aya kadar uzatmaya yetkilidir. Pilot süreç tamamlanıncaya kadar diğer illerde önceki yönetmeliğin ilgili hükümleri uygulanır (Geçici m.3). Yönetmelik, 12 Şubat 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanmış olup 1 Nisan 2026'da yürürlüğe girmiştir.
Hangi Durumlarda Değer Kaybı Ödenmez?
Değer kaybı her kazada ödenmez; Genel Şartlarda teminat dışında kalan hâller açıkça sayılmıştır.
- Hasar sebebiyle trafikten çekme veya hurdaya çıkarılma işlemi görmüş araçların değer kaybı talepleri (A.6/ö)
- Hak sahibinin kendi kusuruna denk gelen talepler (A.6/b)
- Manevi tazminat talepleri (A.6/f)
- İşletilme hâlinde olmayan araçların sebep olduğu zararlar (A.6/a)
Aracın ağır hasara uğradığı eksper raporuyla tespit edilirse, “trafikten çekilmiştir” kaşeli tescil belgesi sigortacıya verilmeden tazminat ödenmez (B.2.3).
Kasko Değer Kaybı Öder mi?
Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartlarında değer kaybı tazminatına ilişkin bir hüküm bulunmaz; değer kaybı, kusurlu tarafın Zorunlu Trafik Sigortası kapsamında doğan bir taleptir.
Kasko Sigortası, kendi aracınızın onarımını üstlenir; değer kaybı ise karşı tarafın sorumluluğundan doğar. Bu nedenle karşı tarafın bulunmadığı tek taraflı kazalarda değer kaybı talebi doğmaz.
Trafik Sigortası Limiti Yetmezse Ne Olur?
Zorunlu Trafik Sigortası'nın teminat limiti zararı karşılamaya yetmezse, kusurlu tarafın İhtiyari Mali Mesuliyet poliçesi varsa limitin üzerinde kalan kısım bu poliçeden karşılanabilir.
Motorlu Kara Taşıtları İhtiyari Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları'nın 1 inci maddesine göre bu sigorta, Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası hadlerinin üzerinde kalan kısmı, poliçede yazılı hadlere kadar temin eder.
Ödeme Süresi, İtiraz ve Zamanaşımı
- Ödeme: Sigortacı, gerekli belgelerin kendisine iletildiği tarihten itibaren sekiz iş günü içinde tazminatı öder (B.2.1).
- Eksper raporuna itiraz: Eksperin tespitlerine üç iş günü içinde sigortacı, sigortalı, sigorta ettiren veya sözleşmeden menfaat sağlayanlar itiraz edebilir; süre, raporun eksper rapor sistemine girişine ilişkin bildirimle başlar (Sigorta Eksperleri Atama Yönetmeliği m.8/1).
- Sigortacıya başvuru: Dava yoluna gitmeden önce sigortacıya yazılı başvuru yapılması gerekir. Sigortacı on beş gün içinde yazılı cevap vermez veya cevap talebi karşılamazsa, Sigorta Tahkim Komisyonu'na başvurulabilir ya da dava açılabilir (C.7).
- Zamanaşımı: Talepler, zararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenildiği tarihten itibaren iki yıl, her hâlde kaza gününden itibaren on yıl içinde zamanaşımına uğrar (C.8).
Alo 193 Nedir, 1 Eylül 2026'da Ne Değişiyor?
Alo 193, hasar başvurularının tek merkezden alınması için kurulan Sigorta Hasar İhbar ve Şikayet Hattıdır; motorlu araç sigortalarında 1 Eylül 2026'da uygulanmaya başlar.
Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi bünyesinde Ortak Hasar İhbar Merkezi (OHİM) kuruldu. Başvurular, telefon hattının yanında internet sitesindeki başvuru ekranından ve mobil uygulamadan da iletilebilir. Alo 193 numarası, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu tarafından Kuruma tahsis edilmiştir (Genelge 2026/21 m.3, m.4).
OHİM, sigorta şirketlerinin kendi başvuru kanallarının yerine geçmez; bunlara ek bir kanaldır. Hasar değerlendirmesi, eksper ataması ve tazminat ödemesi yine ilgili sigorta şirketi tarafından yürütülür.
OHİM üzerinden yapılan ve geçerli kabul edilen başvurular, talebin Merkez veri tabanına ulaştığı tarih ve saat itibarıyla ilgili şirkete, Güvence Hesabına veya Türkiye Motorlu Taşıt Bürosuna yapılmış sayılır. Sistem kesintileri, veri kayıpları veya bildirimlerin iletilmesindeki teknik gecikmeler, mevzuattaki sürelerin hesabında başvuru sahibi aleyhine dikkate alınamaz (Genelge 2026/22 m.4).
Başvuru bilgileri kendisine iletildikten sonra en geç takip eden iş günü içinde şirket, Güvence Hesabı veya Büro, çağrı merkezi aracılığıyla başvuru sahibiyle iletişime geçer ve asgari olarak şu konularda bilgilendirme yapar:
- Tazminat için gerekli bilgi ve belgeler
- Kaza tespit tutanağının tutulması
- Kusur oranlarının tespiti
- Ekspertiz işlemleri
- Tahmini onarım süresi
- Araç hasarıyla birlikte değer kaybı hesaplamasının da yapılacağı
- Tazminat alacağının, Sigortacılık Kanunu'nun ek 6 ncı maddesinde sayılanlar dışındaki yetkisiz kişilerce takip ve tahsil edilemeyeceği
Şirketler, düzenledikleri poliçe ve bilgilendirme metinlerine OHİM üzerinden de talepte bulunulabileceği bilgisini ekler; Alo 193 hattına poliçenin ön yüzünde en az on dört punto büyüklüğünde yer verilir (m.7). Genelge, 1 Eylül 2026'da yürürlüğe girer.
Karşı Taraf Sigortasız, Yabancı Plakalı veya Kaza Tek Taraflıysa Ne Olur?
Başvurunun hangi kuruma iletileceği, kazanın türüne ve karşı aracın durumuna göre değişir.
- Karşı aracın geçerli trafik sigortası varsa: talep, o poliçeyi düzenleyen şirkete iletilir. Kazaya birden fazla araç karışmışsa şirket, Merkez tarafından belirlenir.
- Karşı araç sigortasızsa: talep, Sigortacılık Kanunu'nun 14 üncü maddesinin ikinci fıkrası kapsamında değerlendirilmek üzere Güvence Hesabına iletilir.
- Karşı araç yabancı plakalıysa ve Türkiye'de geçerli trafik sigortası yoksa: yeşil kart sigortasının bulunup bulunmadığının kontrolü için Türkiye Motorlu Taşıt Bürosuna iletilir. Yeşil kart da yoksa talep, yeniden değerlendirilmek üzere Merkeze gönderilir.
- Kaza tek taraflıysa: maddi zarar talepleri, geçerli kasko poliçesi varsa ilgili şirkete; bedeni zarar talepleri ise aracın trafik sigortasını düzenleyen şirkete iletilir.
Bu durumların dışında, kazaya karışan aracın işletenine başvurulması gerektiği, en geç takip eden iş günü içinde başvuru sahibine bildirilir.
Değer kaybı süreci, kazanın türüne ve poliçelerin durumuna göre farklı ilerler. Sürecin hangi aşamasında ne yapmanız gerektiğini birlikte değerlendirebiliriz; sorularınız için telefonla veya WhatsApp üzerinden bize ulaşabilirsiniz.