Tarım, dünyanın en emek yoğun ve doğa koşullarına en açık sektörlerinden biridir. Çiftçilerimiz için tarlaları, üzerinde çatısı olmayan bir “açık hava fabrikası” gibidir. Aylar süren emek, toprağa dökülen alın teri, yapılan gübre ve mazot masrafları; hasada günler kala yağacak on dakikalık bir dolu, beklenmedik bir gece donu veya şiddetli bir fırtına ile büyük ölçüde zarar görebilir. Bu durum, o yılın gelirini ve üretimin sürekliliğini olumsuz etkileyebilir. İşte Devlet Destekli Bitkisel Ürün Sigortası, bilinen adıyla TARSİM; Türk çiftçisini bu doğal afet risklerine karşı korumak, tarımsal üretimin devamlılığını sağlamak ve çiftçinin emeğinin karşılığını alabilmesi için devlet ve özel sektör iş birliğiyle kurulmuş bir güvence sistemidir.
TARSİM Nedir ve Devlet Desteği Nasıl Çalışır?
TARSİM (Tarım Sigortaları Havuzu), kar amacı gütmeyen ve devletin doğrudan prim desteği sağladığı bir sistemdir. Bu sigortanın çiftçi için en büyük avantajı, poliçe priminin önemli bir kısmının devlet tarafından karşılanmasıdır. Standart bir bitkisel ürün sigortası poliçesinde, çiftçinin ödemesi gereken primin %50'si, meyvelerdeki don teminatında ise %70'i doğrudan Devlet tarafından hibe olarak ödenir. Bu oranlar, 31/12/2025 tarihli ve 33124 sayılı 5. Mükerrer Resmî Gazete'de yayımlanan 10801 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile 1/1/2026'dan itibaren belirlenmiştir. Yani siz poliçenizi alırken primin tamamını değil, önemli bir kısmını devlet karşıladığı için yalnızca kalan tutarı ödersiniz. Ödemeniz gereken çiftçi payının %15'i peşin alınır; kalan kısım ise en geç poliçe bitiş tarihinden itibaren bir ay içinde ödenir. Ağaç ve fidan poliçelerinde ise %15 peşinatın ardından kalan tutar en fazla beş taksite bölünebilir.
Bitkisel Ürün Sigortası Hangi Riskleri Kapsar?
Bitkisel Ürün Sigortası açık alandaki ürünleri güvence altına alır; teminat yapısı, yetiştirdiğiniz ürünün türüne (tarla bitkisi, meyve, sebze) ve bölgenizin risklerine göre şekillenir. Sistemin temel taşı, tek başına alınamayan zorunlu çekirdek olan “Dolu Paketi”dir; tüm bitkisel ürünler için dolu, fırtına, hortum, yangın, heyelan, deprem, sel ve su baskını riskleri bu ana paketle birlikte teminat altına alınır. Meyve üreticileri için çiçeklenme döneminde verimi ciddi biçimde düşürebilen “Don Riski” ise yalnızca isteğe bağlı ek teminat olarak, dolu paketiyle birlikte poliçeye eklenebilir. Kuraklık, sıcak rüzgâr, sıcak hava dalgası, aşırı nem ve aşırı yağış kaynaklı verim azalışları bu poliçenin kapsamında değildir; bu riskler ayrı bir TARSİM ürünü olan Köy Bazlı Verim Sigortası kapsamındadır. Sera ve örtü altı üretim de açık alan dışında olduğundan, ayrı bir ürün olan sera sigortası ile güvence altına alınır.
Kimler Yararlanabilir ve Başvuru Şartları Nelerdir?
Devlet Destekli Bitkisel Ürün Sigortası yaptırabilmenin en temel ve değişmez kuralı, üreticinin Tarım ve Orman Bakanlığı'nca belirlenen kayıt sistemlerine (başta Çiftçi Kayıt Sistemi - ÇKS olmak üzere) kayıtlı olması ve bu kaydın güncel olmasıdır. Sigorta işlemleri sırasında beyan ettiğiniz arazi (ada/parsel) ve ürün bilgileri, doğrudan ÇKS sisteminden çekilir. Bu nedenle, poliçe kestirmeden önce ÇKS kayıtlarınızın o yıl ekeceğiniz ürüne göre güncellenmiş olması şarttır. Hazine arazisinde (ecrimisil) üretim yapan çiftçiler de, bu arazileri ÇKS'ye kaydettirebildikleri sürece sigorta kapsamına girebilirler. Ayrıca TARSİM tarife ve talimatlarında genç çiftçi, kadın üretici, engelli üretici ve Dijital Tarım Pazarı (DİTAP) üyeliği gibi durumlar için tanımlı üretici indirimleri bulunabilir; oranlar tarifeye göre değişebildiğinden hak ettiğiniz güncel indirimleri birlikte değerlendirebiliriz.
Hasar Anında Süreç: İhbar ve Ekspertiz
Sigortanızın geçerli olabilmesi için poliçenin, risk gerçekleşmeden önce (genellikle ekim/dikim döneminde veya belirlenen son kabul tarihlerinden önce) yapılması gerekir. Poliçe yapıldıktan sonra tarlanızda bir hasar meydana gelirse (örneğin dolu yağarsa), en kritik adım Hasar İhbarı sürecidir. Devlet Destekli Bitkisel Ürün Sigortası Genel Şartları'nın B.1 maddesine göre hasar ihbarı, don hasarlarında en geç 10 gün, diğer hasarlarda en geç 15 gün içinde TARSİM Çağrı Merkezi'ne veya Oğul Sigorta'ya yapılmalıdır; hasarı bir an önce, gecikmeden bildirmeniz sürecin sağlıklı ilerlemesi için önemlidir. İhbarınız üzerine, TARSİM'in bağımsız tarım eksperleri tarlanıza gelerek hasar oranını ve verim kaybını yerinde, bilimsel yöntemlerle tespit eder. Kesinleşen tazminat tutarı, hasat döneminden sonra en geç 30 gün içinde doğrudan banka hesabınıza yatırılır. TARSİM sistemi, teminatlar ve ürün bazında başvuru takvimi hakkında ayrıntılı bilgi için Tarım Sigortası Rehberi'mizi inceleyebilirsiniz.
