FFL sigortası, taşımayı organize eden ancak yükü kendi aracıyla taşımayan firmanın müşterisine karşı doğan sorumluluğunu güvence altına alan bir sorumluluk poliçesidir. Adı İngilizce Freight Forwarder Liability ifadesinden gelir; sigorta şirketlerinin çoğu nakliye aracılığı sorumluluk sigortası veya nakliyat aracısı sorumluluk sigortası adını kullanır, mevzuattaki karşılığı ise taşıma işleri organizatörü sorumluluk sigortasıdır. Taşıma İşleri Organizatörlüğü Yönetmeliği'nin 19. maddesi, TİO yetki belgesi sahibi için bu sigortayı zorunlu tutar. Poliçe hem alt taşıyıcının kusurundan doğan yük hasarlarını hem de evrak ve organizasyon kusuru gibi mesleki hataları kapsar.
FFL Sigortası Nedir?
FFL sigortası, taşıma işleri organizatörünün müşterisi adına organize ettiği lojistik operasyon sırasında yüke, yaptığı işlemlere veya üçüncü kişilere karşı doğabilecek hukuki ve mesleki sorumluluklarını teminat altına alır. Sorumluluğun kapsamı yalnız aracın karıştığı bir kazayla sınırlı değildir: müşteri taşıma sözleşmesini sizinle yaptığı için, seçtiğiniz alt taşıyıcının kusurundan, depodaki hatalı elleçlemeden veya hazırladığınız evraktaki eksiklikten de siz sorumlu tutulabilirsiniz. Poliçenin işlevi, zincirin herhangi bir halkasında doğan bu talepleri karşılamak ve ödemeden sonra kusurlu tarafa rücu sürecini yürütmektir.
FFL Poliçesi Neleri Kapsar?
FFL poliçesini CMR ve emtia nakliyat sigortası poliçelerinden ayıran nokta, teminatın üç ayrı katmanda kurulmasıdır:
- Taşıyıcı sorumluluğu: Organize ettiğiniz taşıma sırasında yükün hasar görmesi, kaybolması veya çalınması bu teminatın konusudur. Hasar anlaştığınız alt taşıyıcının kusurundan kaynaklansa dahi müşterinize karşı birinci derecede sorumlu olan siz olduğunuz için talep sizin poliçenizden karşılanır; sigortacı sonrasında kusurlu tarafa rücu eder. Alt taşıyıcının kendi hukuki sorumluluğu ise yurt içi taşımalarda yurt içi taşıyıcı mali mesuliyet sigortası ile güvence altına alınır.
- Mesleki sorumluluk (hata ve ihmal): Fiziksel bir hasar olmadan, yalnız mesleki hatadan doğan finansal zararlar bu teminatın konusudur. Gümrük beyannamesindeki bir kodlama hatası nedeniyle yükün gümrükte beklemesi ya da soğuk zincir gerektiren bir ürün için standart araç organize edilmesi bu kapsamdadır. Türk Ticaret Kanunu'nun 928. maddesindeki kilogram başına sınır zıya ve hasar için işlediğinden, mesleki hatadan doğan zarar bu sınırdan ayrı değerlendirilir.
- Depolama ve elleçleme sorumluluğu: Sorumluluk yalnız yük yoldayken değil, teslim alındığı andan teslim edilinceye kadar devam eder. Taşıma İşleri Organizatörlüğü Yönetmeliği'nin 17. maddesinin dördüncü fıkrası bu aralığı açıkça tanımlar. Ara depolama, aktarma, yükleme ve boşaltma sırasında yüke gelen zararlar bu nedenle teminat kapsamına alınır.
FFL Sigortası Zorunlu mudur?
Evet, TİO yetki belgesi sahipleri için zorunludur. Taşıma İşleri Organizatörlüğü Yönetmeliği'nin 19. maddesi, yetki belgesi sahibinin organize ve taahhüt ettiği taşımadan doğan sorumluluklar için taşıyıcı sorumluluk sigortası yaptırmasını zorunlu tutar; aynı metnin 21. maddesinin birinci fıkrasının (h) bendi bu yükümlülüğe uyulmamasını idari para cezasına bağlar. Yürürlükteki Yönetmelik 27 Ağustos 2022 tarihli ve 31936 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır. Zorunluluğun kaynağı, Yönetmeliğin 4. maddesinin birinci fıkrasının (i) bendinde yatar: bu hüküm taşıma işleri organizatörünü, mevzuatın taşımacılık sıfatıyla faaliyet gösterenlere getirdiği yükümlülükler çerçevesinde taşımacı kabul eder. Poliçenin adının taşıyıcı sorumluluk sigortası olmasının nedeni de budur. Bu yönüyle FFL, ihtiyari olan CMR ve yurt içi taşıyıcı sorumluluk sigortalarından ayrılır.
Hasar Sonrası Süreç Nasıl İlerler?
Süreç, müşterinizin talebini öğrendiğiniz anda yapılacak bildirimle başlar; bu aşamada sorumluluk kabul edilmemesi ve durumun gecikmeden sigortacıya iletilmesi gerekir. Sigorta şirketi hasarın nedenini ve boyutunu tespit etmek üzere bağımsız bir sörveyör atar. Sürecin belirleyici noktası, zararın taşıma zincirinin hangi halkasında ve kimin kusuruyla doğduğunun tespitidir; ana taşıyıcı, depo işletmesi ve gümrük aşamaları ayrı ayrı incelenir. Tespit tamamlandığında poliçeniz müşterinize karşı doğan talebi karşılar, sigortacı da kusurlu alt taşıyıcıya rücu eder. Belgelerin toplanmasında ve şirketle yazışmanın yürütülmesinde yanınızdayız.
Poliçe Düzenlenirken Hangi Bilgiler İstenir?
Prim ve teminat yapısı firmanın faaliyet profiline göre belirlendiği için teklif aşamasında operasyona ilişkin bilgiler istenir. Bunlar yıllık navlun cirosu ve sevkiyat hacmi, kullanılan taşıma modlarının dağılımı, taşınan yüklerin cinsi, çalışılan coğrafyalar, depolama ve elleçleme faaliyetinin kapsamı, geçmiş hasar deneyimi ve müşterilerle yapılan standart taşıma sözleşmesi ile kullanılan konşimento tipidir. Taşıma İşleri Organizatörlüğü Yönetmeliği'nin 4. maddesi FIATA'yı Uluslararası Taşıma İşleri Organizatörleri Dernekleri Federasyonu olarak tanımlar; FIATA konşimentosu kullanılması, sorumluluk çerçevesinin uluslararası standarda oturduğunu gösterdiği için risk değerlendirmesinde dikkate alınır.
Alt Taşıyıcı Seçiminde Nelere Dikkat Edilmeli?
Alt taşıyıcı seçimi hem mevzuat hem poliçe açısından sonuç doğurur. Taşıma İşleri Organizatörlüğü Yönetmeliği'nin 17. maddesinin beşinci fıkrası, TİO yetki belgesi sahibinin Karayolu Taşıma Yönetmeliği hükümlerince düzenlenen C1 ile K2 yetki belgesi sahiplerine taşıma yaptırmasını yasaklar; bu belgeler kendi işi için taşıma yapan işletmelere verildiğinden ücret karşılığı üçüncü kişi yükü taşımaya elverişli değildir. Aynı maddenin üçüncü fıkrası, üstlenilen eşyanın taşıma senedi olmadan taşınmasını veya taşıttırılmasını da yasaklar. Sözleşme imzalanmadan önce alt taşıyıcının yetki belgesi türünün ve taşıma senedi düzeninin kontrol edilmesi, hem idari yaptırım hem hasar hâlinde poliçe tartışması riskini azaltır.
